Khi trở về, nếu có người hỏi: “Đi tu tập như vậy thì được gì?”, chúng ta nên trả lời thế nào?
Thật ra, câu trả lời rất đơn giản. Đây là những gì Ajahn dạy mọi người: ngủ không đủ, bụng rất đói và lưng thì đau. Đó chính là những gì chúng ta nhận được, phải không?
Nếu có ai nói rằng đến tu tập rồi sẽ có thêm tài sản hay tiền bạc thì điều đó là không thể. Bởi khi đến đây và cả khi trở về, những gì chúng ta làm chỉ là cúng dường và hy sinh.
Có những người không hiểu vì sao chúng ta đến tu tập hoặc tại sao chúng ta lại chọn đi một con đường khác với họ. Vì con đường không giống nhau nên chúng ta cũng không cần phải giải thích quá nhiều. Dù có giải thích bao nhiêu, có thể họ vẫn không hiểu.
Điều ấy cũng giống như chim và cá. Chim thường nói về những chuyện trên bầu trời, còn cá sống trong nước và chỉ nói về những chuyện dưới nước. Mỗi loài sống trong một thế giới, nhìn thấy và cảm nhận những điều khác nhau.
Còn đối với chính mình, chúng ta có niệm (sati), có niềm tin nơi chính mình, biết rõ cuối cùng mình sẽ đạt được điều gì cũng như nhận ra mình đã đạt được những gì trên con đường tu tập.
Niệm (sati), định (samādhi), tuệ (paññā) và Pháp (Dhamma) mà chúng ta đạt được không có bất cứ thứ gì trên thế gian có thể mua được. Những phẩm chất ấy không thể mua, cũng không thể bán.
Ở Malaysia có bán định (samādhi) không? Nếu trong trung tâm thương mại có bán định thì đừng quên mua cho Ajahn một ít nhé, bởi Ajahn nói rằng mình không có nhiều định lắm.
Sự tu tập không nhất thiết mang đến những gì thế gian thường tìm kiếm. Nó có thể bắt đầu bằng những ngày thiếu ngủ, những lúc đói bụng, đau lưng và phải từ bỏ nhiều tiện nghi. Nhưng chính trong những điều ấy, chúng ta có cơ hội học cách quan sát thân tâm, rèn luyện sự nhẫn nại và nhận ra giá trị của Pháp.
Những gì chúng ta đạt được từ sự tu tập cuối cùng sẽ trở thành thiện nghiệp và ba-la-mật (pāramī) của chính mình. Không ai có thể lấy mất những điều ấy; chúng sẽ tiếp tục đồng hành và nâng đỡ chúng ta cho đến khi đạt đến Niết-bàn (Nibbāna).
